Education (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (UGC) ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ 46 ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸੁਕਾਂਤ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ 2.61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ‘ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ’ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਕੀ ਹੈ?
ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਗਣਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਆਸਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 16 ਫਾਰਮੂਲੇ ਅਤੇ 13 ਉਪ-ਫਾਰਮੂਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗਣਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਕਲਮ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ।
ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਗਣਨਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ 10 ਤੋਂ 15 ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਸਵਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ?
ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਨੂੰ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਵਾਮੀ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੀਰਥ ਦੁਆਰਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1911 ਅਤੇ 1918 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਦੇ ਇਹਨਾਂ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ’ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗ੍ਰੰਥ ਅਥਰਵਵੇਦ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕ ਗਣਿਤ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਫਾਇਦੇ:
ਤੇਜ਼ ਗਣਨਾਵਾਂ: ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਜੋੜ, ਘਟਾਓ, ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਭਾਗ ਜਲਦੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ: ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਣਨਾਵਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਗਣਿਤ ਦਾ ਡਰ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਬੱਚੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਜਲਦੀ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭ: SSC, UPSC, ਬੈਂਕਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਦਦਗਾਰ।
