ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਹੋ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (ITR) ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਟੈਕਸਯੋਗ ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ITR ਫਾਰਮ ਭਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਮਦਨ ਦੇ 5 ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹਨ?
ਤਨਖਾਹ ਆਮਦਨ:
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮੂਲ ਤਨਖਾਹ, ਭੱਤੇ, ਬੋਨਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ ਸਿਰਫ਼ ਤਨਖਾਹ ਤੋਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ITR-1 ਫਾਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਘਰ ਜਾਇਦਾਦ ਤੋਂ ਆਮਦਨ:
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਘਰ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਾਏ ‘ਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ITR-1 ਜਾਂ ITR-2 ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ:
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਸੰਪਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ੇਅਰ, ਮਿਉਚੁਅਲ ਫੰਡ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਵੇਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਲਾਭ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲਾਭ ₹ 1.25 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ITR-1 ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ITR-2 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਕਾਰੋਬਾਰ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾ:
ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਿੰਗ ਜਾਂ ਵਪਾਰ ਤੋਂ ਆਮਦਨ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ, ਫ੍ਰੀਲਾਂਸਰ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ITR-4 ਭਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਵੱਡੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ, ITR-3, 5 ਜਾਂ 6 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।
ਹੋਰ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਆਮਦਨ:
ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ FD, ਲਾਭਅੰਸ਼, ਲਾਟਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੋਅ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਿੱਗ ਬੌਸ) ਤੋਂ ਇਨਾਮ ਜਾਂ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਆਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਆਮਦਨ ITR ਵਿੱਚ ‘ਹੋਰ ਸਰੋਤ’ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਮਾਹਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਦਿੱਲੀ-ਅਧਾਰਤ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਅਤੇ PD ਗੁਪਤਾ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ, CA ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਗੋਇਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ 1 ਜਾਂ 2 ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸਦਾਤਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਆਮਦਨ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ITR-3 ਜਾਂ ITR-4 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।
ਰਿਟਰਨ ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
- ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦਨ ਕਿਹੜੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੈ।
- ਉਸ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਹੀ ITR ਫਾਰਮ ਚੁਣੋ।
- ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ – ਫਾਰਮ 16, ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟ, ਪੂੰਜੀ ਲਾਭ ਸਟੇਟਮੈਂਟ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਆਦਿ।
ਸਹੀ ITR ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਲਈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਟਰਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਰੋਕੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਟੈਕਸ ਨੋਟਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ITR ਫਾਈਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਟੈਕਸ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕਦਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
