Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਹੁਣ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਇਸ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 21 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਰੀਜ਼ 50 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ 30 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਵੀ ਹਨ।
ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਹੁਣ ਉਮਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ 91% ਆਬਾਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ PM 2.5 ਵਰਗੇ ਸੂਖਮ ਕਣ ਸਿੱਧੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਣਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ, ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ, ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦਾ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਕੂੜਾ ਸਾੜਨਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, PM 2.5 ਦੇ 20 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਇੱਕ ਸਿਗਰਟ ਪੀਣ ਜਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਪੱਧਰ 200 ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 10 ਸਿਗਰਟਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੈਸਿਵ ਸਮੋਕਿੰਗ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਨ
ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਪੈਸਿਵ ਸਮੋਕਿੰਗ, ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ, ਰਸਾਇਣਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਖੁਦ ਸਿਗਰਟ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਪਰ ਪੈਸਿਵ ਸਮੋਕਿੰਗ ਯਾਨੀ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਮਾ, ਨਮੂਨੀਆ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੂਲਚੰਦ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪਲਮੋਨੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਭਗਵਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ –
- ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ
- ਖੰਘ ਵਿੱਚ ਖੂਨ
- ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ
- ਸਾਹ ਦੀ ਕਮੀ
- ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ
- ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਭਾਰ ਘਟਣਾ
ਜੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿਓ।
- ਘਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਗਰਟ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।
- ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
- ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰੋ।
- ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕ ਜਾਂ ਸਕਾਰਫ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
- ਜੇਕਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਪਿਊਰੀਫਾਇਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਇਸ ਨਵੀਂ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣਾ ਹੁਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਧਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਹੁਣ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਚੌਕਸੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।
