ITR Filing : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਿਸੇ ਤਿਉਹਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਲਾੜੇ-ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਕਦ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਟੈਕਸ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਨਕਦ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੀ ਟੈਕਸ ਹੈ?
ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਐਕਟ, 1961 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਮਿਲੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਨਕਦ ਤੋਹਫ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਨਾ-ਚਾਂਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ – ਇਹ ਸਭ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਮਦਨ ਟੈਕਸ ਰਿਟਰਨ (ITR) ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਤੋਹਫ਼ੇ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੁਝ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ, ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਗੈਰ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਛੋਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗੈਰ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੋਂ 50,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਰਕਮ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਤਾਂ ਟੈਕਸ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਫਾਈਲਿੰਗ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਆਹ ਦੇ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਭੁਗਤਾਨਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਫਾਈਲਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਇਸਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੇਰਵੇ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ.-2 ਜਾਂ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ.-3 ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਮਦਨ ਕਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸ-ਮੁਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਈ.ਟੀ.ਆਰ. ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਟੈਕਸ ਛੋਟ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ, ਪਰ ਆਮਦਨ ਕਰ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਟੈਕਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
