Education (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਰਚ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨਾਲੋਂ 12 ਗੁਣਾ ਮਹਿੰਗਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਖਰਚਾ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਸਿੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਮਾਡਿਊਲਰ ਸਰਵੇਖਣ (CMS) ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਮੂਨਾ ਸਰਵੇਖਣ (NSS) ਦੇ 80ਵੇਂ ਦੌਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੌਜੂਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਕੋਚਿੰਗ ‘ਤੇ ਔਸਤ ਖਰਚ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਲਈ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ 52,085 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ 57,742 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਡੇਟਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ—
- ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਔਸਤ ਖਰਚ: ₹2,863 (ਪੇਂਡੂ: ₹2,639, ਸ਼ਹਿਰੀ: ₹2,863)
- ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਔਸਤ ਖਰਚ: ₹15,364
- ਨਿੱਜੀ ਗੈਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ (ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ) ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਔਸਤ ਖਰਚ: ₹28,693 (ਪੇਂਡੂ: ₹22,869, ਸ਼ਹਿਰੀ: ₹35,758)
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?
- CMS ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ।
- ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਔਸਤਨ ₹7,111 ਟਿਊਸ਼ਨ ਫੀਸਾਂ ਵਜੋਂ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਔਸਤਨ ₹2,002 ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਿਪੋਰਟ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸਮਾਨਤਾ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦੋਵਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਰਚਾ ਝੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਧਦੇ ਨਿੱਜੀਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਿਫਾਇਤੀਤਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਹੈ।
