Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਗਾੜ੍ਹਾ ਜਾਂ ਠੋਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਮਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਅਕਸਰ ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ। ਜੇਕਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹ ਬਣ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਕਿਉਂ ਬਣਦਾ ਹੈ?
ਅਪੋਲੋ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕਾਰਡੀਓਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਵਰੁਣ ਬਾਂਸਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾੜੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲਯੁਕਤ ਅਤੇ ਜੰਕ ਫੂਡ ਦਾ ਸੇਵਨ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਕੋਲੈਸਟ੍ਰੋਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ‘ਤੇ ਚਰਬੀ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੂਨ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਥੱਕੇ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠਣਾ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਖੂਨ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਰੁਕ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਤਲੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਗਰ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਮੋਟਾਪਾ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਖੂਨ ਦੇ ਗਤਲੇ ਬਣਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਭਾਵ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਖੂਨ ਨੂੰ ਗਾੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਤਲੇ ਬਣਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣੋ
ਡਾ. ਵਰੁਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਗਤਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਲੱਛਣ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਦਬਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਜਲਣ, ਭਾਰੀਪਨ ਜਾਂ ਚੁਭਣਾ ਖੂਨ ਦੇ ਗਤਲੇ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੀ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ।
ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਅਨਿਯਮਿਤ ਧੜਕਣ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਚਾਨਕ ਠੰਡਾ ਪਸੀਨਾ ਦਿਲ ਦੇ ਗਤਲੇ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੂਨ ਦਾ ਗਤਲਾ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਗਤਲਾ ਲੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਕਰੋ
ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲੱਛਣ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਓ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦਾ ਗਤਲਾ ਬਣਨਾ ਕੋਈ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ
ਖੂਨ ਦੇ ਗਤਲੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ, ਨਿਯਮਤ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੋਟਾਪੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
