ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2014-15 ਵਿੱਚ 135 ਰੇਲ ਹਾਦਸੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ 2024-25 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 31 ਰਹਿ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2004 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ, ਕੁੱਲ 1711 ਹਾਦਸੇ ਹੋਏ (ਔਸਤਨ 171 ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ), ਜਦੋਂ ਕਿ 2025-26 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਨਵੰਬਰ 2025 ਤੱਕ ਹੋਰ ਘੱਟ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 11 ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗਿਰਾਵਟ ਰੇਲਵੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵੱਡੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ।
ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਾਦਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ਸਤਰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਿਗਨਲ ਓਵਰਰਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨ ਟੱਕਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਵਚ ਨੇ ਕਈ ਸੰਭਾਵੀ ਹਾਦਸਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਵਚ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਪੜਾਅਵਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਹਾਈ-ਟੈਕ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਵਚ 4.0 ਸਪੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ RDSO ਦੁਆਰਾ 16 ਜੁਲਾਈ, 2024 ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕਵਚ 3.2 ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਦੇ 1,465 RKm ਸਟ੍ਰੈਚਾਂ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਮੱਧ ਰੇਲਵੇ ਦੇ 80 RKm ਸਟ੍ਰੈਚਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਟੈਸਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਵਚ 4.0 ਦੋ ਮੁੱਖ ਕੋਰੀਡੋਰਾਂ – ਪਲਵਲ-ਮਥੁਰਾ-ਕੋਟਾ-ਨਾਗਦਾ (633 RKm) ਅਤੇ ਹਾਵੜਾ-ਬਰਧਮਾਨ (105 RKm) ‘ਤੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੀਡੋਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਰੂਟਾਂ, ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ-ਹਾਵੜਾ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਟਰੈਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਗਨਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਅਪਗ੍ਰੇਡਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੇਲ ਯਾਤਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਵੇਗੀ।
