Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ, ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸੈੱਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ, ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀ ਘਾਟ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਦਿਨ ਭਰ ਲੋੜੀਂਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਣਾ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਬੁਖਾਰ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹ, ਕੌਫੀ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸੇਵਨ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਮੌਸਮ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਕਸਰਤ ਵੀ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਜਲਦੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਤੇਜ਼ ਪਿਆਸ ਹਨ। ਮੂੰਹ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸੁੱਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਥਕਾਵਟ, ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਮ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਚਮੜੀ ਖੁਸ਼ਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਘੱਟ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਸੁਸਤੀ ਵੀ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੀ ਖ਼ਤਰੇ ਹਨ?
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਗੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਪੱਥਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਬਜ਼, ਘੱਟ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਅਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਅਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਘਾਤਕ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ?
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।
- ਪਿਆਸ ਲੱਗਣ ਤੱਕ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਨਿਯਮਤ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀਓ।
- ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਓ।
- ਨਾਰੀਅਲ ਪਾਣੀ, ਛਾਛ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
- ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹ, ਕੌਫੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰੁਟੀਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ।
ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
