ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ): ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਫੌਜੀ ਤਣਾਅ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਅਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਬਿੰਦੂ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਈਰਾਨ ਨੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਗਭਗ 20% ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਇਸ ਤੰਗ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। DBS ਬੈਂਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਤੋਂ $150 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਲਡਮੈਨ ਸਾਕਸ ਨੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿਘਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਥਿਤੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 13% ਵਧ ਕੇ $82 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 2025 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਜੇਪੀ ਮੋਰਗਨ ਚੇਜ਼ ਅਤੇ ਬਰਨਸਟਾਈਨ ਵਰਗੇ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਟਕਰਾਅ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ $100 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸੰਕਟ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੋਹਰੀ ਮਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਤੇਲ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 50% ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 2.6 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਾਰਤੀ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਆਈਐਨਜੀ ਸਮੂਹ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 10% ਵਾਧਾ ਭਾਰਤ ਵਰਗੀਆਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਚਾਲੂ ਖਾਤੇ ਦੇ ਘਾਟੇ (CAD) ਨੂੰ 0.40% ਤੋਂ 0.60% ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਭੰਡਾਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਘਰੇਲੂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਯੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕੂਟਨੀਤਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਵਿਕਾਸ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਠੋਸ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
