ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ :- ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਾਈਰੇਟਿਡ ਕਿਤਾਬ ਰੈਕੇਟ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਛਾਪ ਕੇ ਵੇਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 67 ਸਾਲਾ ਜਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੋਨੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਰੋਹ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਤੇ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਮੈਂਬਰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਮੁਤਾਬਕ ਮੁਲਜ਼ਮ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਪੈਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀਆਂ ਸਟੀਕ ਕਾਪੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਕਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਸਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ ਇੰਨੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਆਮ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਵੇਚ ਕੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਭਾਰੀ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਤੇ ਲੇਖਕ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ 14 ਮਾਰਚ, 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਕ੍ਰਾਈਮ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦਾ ਇੰਟਰਸਟੇਟ ਸੈੱਲ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਏਸੀਪੀ ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਲਾਂਬਾ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸਤਿੰਦਰ ਪੂਨੀਆ ਤੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਨੇ ਰੋਹਿਣੀ ਸੈਕਟਰ 16 ਵਿੱਚ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 8,593 ਪਾਈਰੇਟਿਡ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਰਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਸਨ। ਜਾਂਚ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕੀ। ਜਦੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੇੜਲੇ ਗੋਦਾਮ ਤੋਂ 11,544 ਹੋਰ ਨਕਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਖੇਪ 20,137 ਪਾਈਰੇਟਿਡ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੇ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਲਜ਼ਮ ਜਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁਲਜ਼ਮ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਰੈਕੇਟ ਬਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੁਲਾਸੇ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਖੁਲਾਸਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਨੰਦ ਪਰਵਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ।
ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ 12 ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਪੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਲਾਈ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਤੇ ਵੰਡ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2011 ਵਿੱਚ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਐਕਟ ਤਹਿਤ ਉਸ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਇਸ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਰੈਕੇਟ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਨਕਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਥੋਕ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੈਕੇਟ ਕਿਹੜੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਾਇਰੇਸੀ ਰੈਕੇਟ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਾਂ, ਲੇਖਕਾਂ ਤੇ ਪੂਰੇ ਕਿਤਾਬ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਭੇਜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ।
