Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਖੂਨਦਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੂਨ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੂਨ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲ ਖੂਨ ਸੈੱਲ, ਪਲੇਟਲੈਟ ਅਤੇ ਪਲਾਜ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2024-25 ਵਿੱਚ, ਖੂਨਦਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖੂਨ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
O+ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, O- ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡੋਨਰ ਹੈ
O+ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਹੈ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। O+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਲੋਕ O+, A+, B+, ਅਤੇ AB+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ O+ ਅਤੇ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡੋਨਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖੂਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਹੀ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ O- ਬਲੱਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
A ਅਤੇ B ਗਰੁੱਪ ਅਨੁਕੂਲਤਾ
A+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ A+ ਅਤੇ AB+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ A+, A-, O+, ਅਤੇ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
A- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ A+, A-, AB+, ਅਤੇ AB- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ A- ਅਤੇ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
B+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ B+ ਅਤੇ AB+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ B+, B-, O+, ਅਤੇ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
B- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਲੋਕ B+, B-, AB+, ਅਤੇ AB- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ B- ਅਤੇ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
AB+ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰਿਸੀਵਰ ਹੈ
AB+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਰਿਸੀਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਖੂਨਦਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ AB+ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
AB- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਰਲੱਭ ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ AB+ ਅਤੇ AB- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਖੂਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ AB-, A-, B-, ਅਤੇ O- ਬਲੱਡ ਗਰੁੱਪਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਖੂਨਦਾਨ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਤ ਖੂਨਦਾਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋੜਵੰਦ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
