ਰਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ :- ਕੋਲੰਬੀਆ’ਚ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। 7.4 ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲੇ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਤੇ 111 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ। ਯੂਰਪੀਅਨ-ਮੈਡੀਟੇਰੇਨੀਅਨ ਸਿਸਮੋਲੋਜੀਕਲ ਸੈਂਟਰ (EMSC) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੀਬਰਤਾ 7.4 ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ 115 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਜਿਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੀਬਰਤਾ 6.7 ਦੱਸੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਝਟਕਿਆਂ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਪਿਆ। ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੋਗੋਟਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੇ ਇਕਵਾਡੋਰ ‘ਚ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬੋਗੋਟਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 400 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪੱਛਮ ‘ਚ ਸੈਨ ਹੋਜੇ ਡੇਲ ਪਾਲਮਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨਿਟ ਫ਼ਾਰ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਰਿਸਕ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੇ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 7.4 ਦੱਸੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ 79 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਚੋਕੋ ਦੀ ਗਵਰਨਰ ਨੁਬੀਆ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਕੋਰਡੋਬਾ-ਕਿਊਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਵਿਬਡੋ ‘ਚ ਲੋਕ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
EMSC ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ ‘ਚ ਆਏ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 7.4 ਮਾਪੀ ਗਈ ਤੇ ਇਹ 115 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਆਇਆ। ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਝਟਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਝਟਕੇ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬੋਗੋਟਾ ‘ਚ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਜਿਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤੀਬਰਤਾ 6.7 ਦੱਸੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ‘ਚ ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਤਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਕੋਲੰਬੀਆ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਲਾਕਾ
ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਕਈ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟ ਬਾਊਂਡਰੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਫਾਲਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੰਬੀਆਈ ਜਿਓਲੋਜੀਕਲ ਸਰਵਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਥੇ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੂਚਾਲ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਐਂਡੀਅਨ ਇਲਾਕਾ, ਈਸਟਰਨ ਕੋਰਡੀਲੇਰਾ ਦੀ ਪੂਰਬੀ ਤਲਹੱਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਤੱਟ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਜ਼ਦ ‘ਚ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆ ਚੁੱਕੇ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ
ਇਤਿਹਾਸ ‘ਚ ਕੋਲੰਬੀਆ ਨੇ ਕਈ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਦੇਖੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੂਚਾਲ 1979 ‘ਚ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਟੁਮਾਕੋ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 8 ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਈ ਸੀ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਇਆ 7.4 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਵੀ ਹਾਲ ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਆਏ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਰਜੀਹ ਜ਼ਖਮੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਚ ਮਦਦ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੇ USGS ਲਗਾਤਾਰ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਾਪਾਨ ‘ਚ 7.1 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਮੁੱਖ ਟਾਪੂ ਕਿਊਸ਼ੂ ਤੇ ਸਥਿਤ ਕੁਮਾਮੋਟੋ ‘ਚ 7.1 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਏਜੰਸੀ (JMA) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਭੂਚਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (6 ਮੀਲ) ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਕੁਮਾਮੋਟੋ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਟੋਕਿਓ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 900 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (540 ਮੀਲ) ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ‘ਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
