ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ): ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੇ ਘਟਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਇੱਕਦਮ ਵਧੀ ਮੰਗ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣ-ਐਲਾਨੇ ਬਿਜਲੀ ਕੱਟ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦੀ 10 ਤੋਂ 11 ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੀ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਦੇ ਕੱਟਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਗੁੱਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।
ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਕਿਸਾਨ ਵੀ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਮੰਗ 15,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਪਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਦਬਾਅ ਐਤਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਉਦੋਂ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ 15,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ।
ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (PSPCL) ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੇਰੇ 8 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੰਗ 15,762 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਕੇਂਦਰੀ ਗਰਿੱਡ ਤੋਂ 11,138 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਡਿਊਲ ਲਗਭਗ 11,244 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਸੀ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਅਲਾਟ ਹੋਏ ਕੋਟੇ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 106 ਮੈਗਾਵਾਟ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਆਏ ਇਸ ਉਛਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਗਰਿੱਡ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਬਾ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 4,626 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਖ਼ਪਤ ਹੋ ਰਹੀ ਕੁੱਲ ਬਿਜਲੀ ਦਾ 70 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਰਾਹੀਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟਾਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿੰਨ ਹੈ:
- ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ: 12 ਦਿਨ
- ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ: 17 ਦਿਨ
- ਰੋਪੜ: 62 ਦਿਨ
- ਰਾਜਪੁਰਾ: 5 ਦਿਨ
- ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ: 9 ਦਿਨ
ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਖੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਬੇਹੱਦ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਿੱਜੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਥਰਮਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2,119 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਲਾਂਟ ਲਗਭਗ 1,129 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁਰਾ ਕਰੀਬ 990 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸੂਬੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰਕਾਰੀ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਰਲ ਕੇ ਕਰੀਬ 1,774 ਮੈਗਾਵਾਟ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 799 ਮੈਗਾਵਾਟ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 516 ਮੈਗਾਵਾਟ ਅਤੇ ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 459 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਹਾਸਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਮੁਤਾਬਕ 48 ਘੰਟਿਆਂ ‘ਚ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਰਾਹਤ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਮੰਤਰੀ ਤਰੁਣਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹਾਲਾਤ ਸੁਧਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਸੌਂਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਰਾਬਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਪੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬਣਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਘਾਟ ਲਗਭਗ 1,051 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਹੈ।
ਸੌਂਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਦਖ਼ਲ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕੋਟਾ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਟਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ‘ਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਿਜਲੀ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਫ਼ਿਲਹਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੰਗ, ਕੇਂਦਰੀ ਗਰਿੱਡ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਦੇ ਸੀਮਤ ਭੰਡਾਰਾਂ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਢਾਂਚਾ ਭਾਰੀ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
