ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ) : ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਟੋ ਦੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਦਾਗੀ ਗਈ ਦੂਜੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ‘ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤਰੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਹਵਾਈ ਖੇਤਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਤਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਾਅ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਫਿਲਹਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਨਸਰਲਿਕ ਏਅਰ ਬੇਸ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਅਮਰੀਕੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅੰਕਾਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦਾ ਨਾਟੋ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 4 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਖਤਰੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਵਿੱਚ ਛੇ F-16 ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੁਰਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਨਾਟੋ ਦਾ ਆਰਟੀਕਲ 5 ਕੀ ਹੈ?
ਨਾਟੋ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 5 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੂਰਪ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ‘ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਮਲਾ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਰਟੀਕਲ 4 ਵਧਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ
ਨਾਟੋ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਮਾਰਕ ਰੁਟੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੂਹਿਕ ਬਚਾਅ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੰਕਾਰਾ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਕਲ 5 ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰਕੀ ਆਰਟੀਕਲ 4 ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਰਸਮੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਟੋ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀ ਅਖੰਡਤਾ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਰਟੀਕਲ 4 ਦੇ ਤਹਿਤ ਚਰਚਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰੀ ਅਟਲਾਂਟਿਕ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਰਟੀਕਲ 5 ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਕ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦਾ ਅਸਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਾਰਾ 5 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ।
ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਮੈਨੁਅਲ ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਂਸ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਜਲ ਸੈਨਾ ਮਿਸ਼ਨ, “ਐਸਪਾਈਡਜ਼” ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਫ੍ਰੀਗੇਟ ਭੇਜੇਗਾ। ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨਿਕੋਸ ਕ੍ਰਿਸਟੋਡੌਲਾਈਡਜ਼ ਅਤੇ ਯੂਨਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕਿਰੀਆਕੋਸ ਮਿਤਸੋਟਾਕਿਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਕਰੋਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਾਈਪ੍ਰਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ।
