Education (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਹੜਾ ਕੋਰਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ- ਬੀ.ਐੱਡ. ਜਾਂ ਡੀ.ਐੱਡ? ਹੁਣ ਤੱਕ, ਬੀ.ਐੱਡ ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਰੀਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੌਜਵਾਨ ਬੀ.ਐੱਡ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡੀ.ਐੱਡ ਕਰਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਬੀ.ਐੱਡ ਅਤੇ ਡੀ.ਐੱਡ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਬੀ.ਐੱਡ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਿਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਅਤੇ 2027 ਤੋਂ ਇਹ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਕੋਰਸ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਬੀ.ਐੱਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਮੀਦਵਾਰ 6ਵੀਂ ਤੋਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀ.ਐੱਡ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਕੋਈ ਵੀ TGT ਅਤੇ PGT ਵਰਗੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਰਤੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਉਲਟ, D.El.Ed ਇੱਕ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੋਰਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ, ਖੇਡ-ਅਧਾਰਤ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿਖਲਾਈ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
D.El.Ed ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਉਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ?
ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: D.El.Ed 12ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਨੀ ਕਿ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ: 5+3+3+4 ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (ਕਲਾਸ 1 ਤੋਂ 5) ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫੈਸਲਾ: ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਧਿਆਪਕ ਭਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਐਡ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ D.El.Ed ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਹੈ।
ਬਾਲ ਵਾਟਿਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ: ਨਵੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਾਟਿਕਾ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਲ ਵਾਟਿਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਖੇਡਾਂ,
