Technology (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਔਨਲਾਈਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਨਕਲੀ ਸੁਨੇਹੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਸੁਨੇਹੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਟੈਲੀਕਾਮ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (TRAI) ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ X ‘ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਅਸਲੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
TRAI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਸੁਨੇਹੇ ਅਸਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹੇ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਿਛੇਤਰ (ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ) ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਸੁਨੇਹਾ ਸਿਰਲੇਖ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਸਲੀ ਹੈ:
-P: ਪ੍ਰਚਾਰ
-S: ਸੇਵਾ
-T: ਲੈਣ-ਦੇਣ
-G: ਸਰਕਾਰ
ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਛੇਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਸਰ ਡਰ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ:
“ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ KYC ਅਪਡੇਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।”
“ਤੁਸੀਂ ₹50 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਟਰੀ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।”
TRAI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੁਨੇਹਾ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਵੇਰਵੇ ਭਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
TRAI ਨੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਸੁਨੇਹੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਉਪਭੋਗਤਾ smsheader.trai.gov.in ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੁਨੇਹਾ ਸਹੀ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
TRAI ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
