Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਹ ਆਦਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭੁੱਖ, ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ 12 ਤੋਂ 1 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਘੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨੀਂਦ-ਜਾਗਣ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ
ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਫੈਮਿਲੀ ਫਿਜ਼ੀਸ਼ੀਅਨਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਰਮਨ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੀਂਦ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਨੀਂਦ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭੁੱਖ, ਹਾਰਮੋਨਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਰੁਟੀਨ ਭਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਲੋਕ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵੇਰ ਦੇ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਘਨ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਸਮਾਂ ਲੱਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ
ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪੇਟ ਭਰਾਈ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭੁੱਖ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਨੈਕਸ, ਮਿਠਾਈਆਂ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੈਲੋਰੀ-ਸੰਘਣੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਆਦਤ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁੱਲ ਕੈਲੋਰੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ
ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ, ਕਾਫ਼ੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨਸੁਲਿਨ ਇੱਕ ਹਾਰਮੋਨ ਹੈ ਜੋ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਖਾਣਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਨਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ, ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਕਾਰਕ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਧਾਰੀਏ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਬਿਹਤਰ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ: ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
- ਕਾਫ਼ੀ ਨੀਂਦ ਲਓ: ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਰਾਤ 7 ਤੋਂ 9 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਦੇਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ: ਸੌਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਨੈਕਸ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਘਟਾਓ।
- ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਖਾਓ: ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਸਾਬਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।
- ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹੋ: ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।
- ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਓ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਨੀਂਦ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਓ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਰਾਕ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਨੀਂਦ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਅਜੇ ਵੀ ਦਿਨ ਭਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
