ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ): ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜਦੂਤਕ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ (diplomatic intervention) ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
ਟਰੰਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਟਕਰਾਅ ਦੌਰਾਨ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਇੰਨੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤਣਾਅ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ (de-escalate) ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ (ਟਰੰਪ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਚਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਹਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਕਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ।
ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ
ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਵੀਨਤਮ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਰਣਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਰਾਨੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਇਆ ਕਿ ਕੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਹਰਾਨ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਵਿਵਹਾਰ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ
ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਭਾਈਵਾਲ: ਰਾਜਦੂਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ (commercial vessels) ‘ਤੇ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕਥਿਤ ਹਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ (unpredictable) ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਇਰਾਨ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰਤਾ ਭਾਈਵਾਲ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਈਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਰਾਜਦੂਤਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
