ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੇ ਭਾਰਤ-ਨੇਪਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਾਠਮੰਡੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤੀ ਕਾਰਨ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਾਠਮੰਡੂ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੀਗੋ ਵਰਗੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰਨੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਯਾਤਰਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਲਈ ਸਮੂਹ ਟੂਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੁਕਿੰਗ ਰੱਦ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਲੀਆ ਘੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੜਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ
ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲਵਾਹਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸੈਲਾਨੀ ਵਾਹਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਵਸਤੂਆਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਕਸੌਲ-ਬੀਰਗੰਜ ਅਤੇ ਸੁਨੌਲੀ-ਭੈਰਹਾਵਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗਾਂ ‘ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਆਯਾਤ-ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ 7.32 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕੀਤਾ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ, ਵਾਹਨ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨੇਪਾਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਹਿੰਸਾ ਹੋਰ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਦਰਾਮਦਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਨੇੜਿਓਂ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨੇਪਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
