ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ) : ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਜੁੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। 17 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਟ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾਉਣਗੇ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ 10-ਡੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਟ੍ਰੇਨ ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ।
ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਕੋਚ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 10-ਡੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਚਲਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਥਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ
ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਡੀਜ਼ਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ
ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਡੀਜ਼ਲ ਇੰਜਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਟੈਸਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਰੇਲਗੱਡੀ 120 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਪਰ ਯਾਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਗਤੀ 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
682 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲੇ 10 ਕੋਚ, 2,600 ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ
ਇਸ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 10 ਕੋਚ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ 682 ਸੀਟਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2,600 ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਏਸੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੋ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੀਟਾਂ, ਮੋਬਾਈਲ ਚਾਰਜਿੰਗ ਸਾਕਟਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਵੇਗੀ।
ਯਾਤਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਲੀਕ ਖੋਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਭਾਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾਏਗੀ।
ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸੋਨੀਪਤ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ
ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਰੇਲਗੱਡੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਅਤੇ ਸੋਨੀਪਤ ਵਿਚਕਾਰ ਗੋਹਾਨਾ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲੇਗੀ। ਇਹ 89 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਲਗਭਗ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਿਯਮਤ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਰੇਲਗੱਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਗੇੜੇ ਲਗਾਏਗੀ, ਕੁੱਲ 356 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ।
ਟ੍ਰੇਨ ਸ਼ਡਿਊਲ:
ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰ 74010: ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 7:40 ਵਜੇ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨੀਪਤ ਸਵੇਰੇ 9:40 ਵਜੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰ 74009: ਸੋਨੀਪਤ ਤੋਂ ਸਵੇਰੇ 10:40 ਵਜੇ ਰਵਾਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ 1:00 ਵਜੇ ਜੀਂਦ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ, ਰੇਲਗੱਡੀ ਕੁੱਲ 12 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਰੁਕੇਗੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਂਦ ਸ਼ਹਿਰ, ਪਾਂਡੂ ਪਿੰਡਾਰਾ, ਲਲਿਤ ਖੇੜਾ, ਭਾਂਭੇਵਾ, ਈਸ਼ਾਪੁਰ ਖੇੜੀ, ਬੁਟਾਣਾ, ਖੰਡਰਾਈ, ਗੋਹਾਨਾ, ਰਾਭੜਾ, ਲਠ, ਮੋਹਣਾ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਬਰਵਾਸਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਹਰੀ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਆਵਾਜਾਈ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਮੁਕਤ ਰੇਲ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
