Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਘਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਧੂਪ ਸਟਿਕਸ, ਧੂਪ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਹੈ। ਇਹ ਧੂਪ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਧੂਪ ਸਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਫੇਫੜਿਆਂ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨਾ ਕਿ ਗਲੀ ਜਾਂ ਫੈਕਟਰੀ ਦਾ ਧੂੰਆਂ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸਥਿਰ ਜੈਵਿਕ ਮਿਸ਼ਰਣ (VOCs) ਧੂਪ ਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਧੂਪ ਸਟਿਕਸ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸੋਜ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਦਮਾ, ਐਲਰਜੀ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਾਹ ਸੰਬੰਧੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸੀਕੇ ਬਿਰਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪਲਮੋਨੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਵਿਕਾਸ ਮਿੱਤਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧੂਪ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ PM 2.5 ਵਰਗੇ ਬਰੀਕ ਕਣ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਦਮਾ, ਐਲਰਜੀ ਅਤੇ COPD ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਮਿੱਤਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਸੋਈ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚਿਮਨੀਆਂ ਜਾਂ ਹਵਾਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਬਾਹਰੀ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਹਵਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਘਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚੀਏ:
- ਧੂਪ ਦੀਆਂ ਸਟਿਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਓ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਵਰਤੋਂ।
- ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੇਲ ਵਿਸਾਰਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
- ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚਿਮਨੀ ਜਾਂ ਨਿਕਾਸ ਪੱਖੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
- ਤੇਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
- ਤਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਬਾਲਣ, ਭਾਫ਼ ਲੈਣ ਜਾਂ ਬੇਕਿੰਗ ਵਰਗੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਓ।
