ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ) : ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (NCERT) ਨੇ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਧਿਆਇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ 38 ਨਾ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 2.25 ਲੱਖ ਕਾਪੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 38 ਕਾਪੀਆਂ ਹੀ ਵਿਕੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ 224,962 ਕਾਪੀਆਂ ਵਸਤੂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ANI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਾ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ NCERT ਦੇ ਗੋਦਾਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਮੰਗਵਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। 38 ਨਾ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਬਾਰੇ ਉਠਾਏ ਗਏ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ NCERT ਵੱਲੋਂ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ। “ਐਕਸਪਲੋਰਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ: ਇੰਡੀਆ ਐਂਡ ਬਿਓਂਡ, ਭਾਗ II” ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਿਤਾਬ 24 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ, NCERT ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁਝ ਪਾਠ ਅਤੇ ਨਿਰਣਾਇਕ ਗਲਤੀਆਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇ 4 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ “ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ” ਹੈ। ਕੌਂਸਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੂਰੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਲਿਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦ ਕੀ ਹੈ?
ਵਿਵਾਦ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਬੈਕਲਾਗ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, NCERT ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।
ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੀਤੀ 2020 ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਕੂਲ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ ਮਾਹਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਨਵੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਦੀ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 38 ਅਣਵਿਕੀਆਂ ਕਾਪੀਆਂ ਵਾਪਸ ਮੰਗਵਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
