ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ) : ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਖ਼ਤਰਾ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੀ ਰਸੋਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਐਲਪੀਜੀ ਗੈਸ ਬੁਕਿੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਘੁਟਾਲੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ “ਗੈਸ ਬਿੱਲ ਪੈਂਡਿੰਗ” ਜਾਂ “ਬੁਕਿੰਗ ਅੱਪਡੇਟ” ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਾਅਲੀ ਐਸਐਮਐਸ ਸੁਨੇਹੇ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਖਪਤਕਾਰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਟਸਐਪ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਏਪੀਕੇ ਫਾਈਲ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੈਕਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘੁਟਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਧੋਖਾਧੜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਐਸਐਮਐਸ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੈਸ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਸਬਸਿਡੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
- ਫਿਰ, “ਗੈਸ ਬਿੱਲ ਅੱਪਡੇਟ.ਏਪੀਕੇ” ਵਰਗੀ ਫਾਈਲ ਕਾਲ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹੇ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਾਈਲ ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੋਨ ਦੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ, ਸੰਪਰਕਾਂ ਅਤੇ ਗੈਲਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਫਿਰ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਓਟੀਪੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਗੈਸ ਏਜੰਸੀ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਏਪੀਕੇ ਫਾਈਲਾਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੀ। ਗੈਸ ਬੁਕਿੰਗ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇੰਡੇਨ ਗੈਸ ਐਪ ਜਾਂ ਐਚਪੀ ਪੇ ਵਰਗੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ ਹੈ?
- ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਜਾਂ ਫਾਈਲਾਂ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ।
- ਆਪਣਾ OTP, ਪਿੰਨ, ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਵੇਰਵੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰੋ।
- “ਅਰਜੈਂਟ” ਜਾਂ “ਆਖਰੀ ਚੇਤਾਵਨੀ” ਵਰਗੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।
- ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਜਾਂ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਗੈਸ ਬੁੱਕ ਕਰੋ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
- ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਬੰਦ ਕਰੋ।
- ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਫੈਕਟਰੀ ਰੀਸੈਟ ਕਰੋ।
- ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਡ/ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕਰੋ।
- ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ‘ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ।
- ਭਾਰਤੀ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਕੋਆਰਡੀਨੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪੋਰਟਲ cybercrime.gov.in ‘ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ।
ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਵਧਾਨੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਚਾਅ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
