ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ :- ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਗ੍ਰੀਨ ਮੋਬਿਲਿਟੀ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਨਤ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਖ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀਆਂ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ (5 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ) ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 10 ਕੋਚ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2 ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਪਾਵਰ ਕਾਰਾਂ ਅਤੇ 8 ਪੈਸੇਂਜਰ ਕੋਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਕੋਚਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਸਥਿਤ ICF (Integral Coach Factory) ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ 2,400 kW ਦੀ ਪਾਵਰ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗੀ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰੂਟ, ਸਪੀਡ ਅਤੇ ਕਿਰਾਇਆ
• ਰੂਟ: ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਗੋਹਾਨਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸੋਨੀਪਤ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰੇਗੀ।
• ਸਪੀਡ: ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਸਪੀਡ 110 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
• ਕਿਰਾਇਆ: ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਲਾਨ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਰਾਇਆ ₹5 ਤੋਂ ₹25 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਲੌਂਚ ਡੇਟ: ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ 26 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਖਾਸ ਖੂਬੀਆਂ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ
ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ’ ਨਾਲ ਚੱਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਜੀਂਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਟੋਰੇਜ ਸਮਰੱਥਾ 3,000 ਕਿਲੋ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਿਸਿਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਟ੍ਰੇਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਚੱਲੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।
• ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨ ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।
• 360 ਕਿਲੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਨਾਲ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਲਗਭਗ 180 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੁਣਿੰਦਾ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਜੋ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਰੇਲ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੇ ਵੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰੇਨ-ਸੈੱਟ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਂਦ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਹੈ।
