Education (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੀਕਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ (ਏਆਈਸੀਟੀਈ) ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਅੰਤਿਮ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਨਵਾਂ ਢਾਂਚਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਏਆਈਸੀਟੀਈ ਨੇ ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਬਣਾਈ, ਜਿਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਬੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਕੇ.ਆਰ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਏਆਈਸੀਟੀਈ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਢਾਂਚਾ ਸੌਂਪਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੂਜੀਸੀ ਨਿਯਮ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹਨ
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਯੂਜੀਸੀ) ਨਿਯਮ ਤਕਨੀਕੀ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਏਆਈਸੀਟੀਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਖੋਜ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ
ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੀਐਚਡੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਲੇਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜ ਲੇਖ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ, ਸੀਨੀਅਰਾਂ, ਜਾਂ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਖੋਜ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਪੀਐਚਡੀ 2.5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ
ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 5 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ 2.5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖੋਜ ਲੇਖ ਸਕੋਪਸ-ਇੰਡੈਕਸਡ Q1 ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਤਦ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 2.5 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਥੀਸਿਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।
ਏਆਈ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ
ਖੋਜ ਥੀਸਿਸ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਏਆਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੈਧ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਪੀਰਾਈਟ, ਹਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬੇਦਾਅਵਾ ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੱਸੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪੀਐਚਡੀ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਾਈਗ੍ਰੇਟ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋਣਗੇ।
