ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਰੂਸ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪੁਤਿਨ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ 4 ਅਤੇ 5 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਵੱਲੇ ਸਬੰਧਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਪਾਰ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ IRIGC-TEC (ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਅੰਤਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਆਨ ਟ੍ਰੇਡ, ਇਕਨਾਮਿਕ, ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ, ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਕਲ ਅਤੇ ਕਲਚਰਲ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਧੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦਾ 25ਵਾਂ ਸੈਸ਼ਨ 12 ਨਵੰਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ, ਰੂਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡੇਨਿਸ ਮੰਟੂਰੋਵ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਲ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟੀਚੇ ਰੱਖੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2025 ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ 50 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅਤੇ 2030 ਤੱਕ ਦੁਵੱਲੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ 100 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਚੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਰੂਸ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ 2024-25 ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ $68.7 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ $4.9 ਬਿਲੀਅਨ ਅਤੇ ਰੂਸ ਦਾ ਆਯਾਤ $63.8 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰ ਸਿਰਫ $10.1 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 5.8 ਗੁਣਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਅੰਤਰ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ, ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਅਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਉਤਪਾਦ, ਚੌਲ, ਚਾਹ, ਕੌਫੀ, ਅੰਗੂਰ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਬਿਜਲੀ ਉਪਕਰਣ, ਸਰਜੀਕਲ ਔਜ਼ਾਰ, ਟੈਕਸਟਾਈਲ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਸਿਰੇਮਿਕ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਕੱਚ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦ, ਖਾਦ, ਖਣਿਜ ਬਾਲਣ, ਖਣਿਜ ਮੋਮ, ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲਾ, ਬਨਸਪਤੀ ਤੇਲ, ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਧਾਤਾਂ, ਲੱਕੜ, ਮਿੱਝ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਉਤਪਾਦ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਉਪਕਰਣ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਰੂਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਦੀ ਫੇਰੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਪਾਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਵੇਗੀ ਬਲਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗੀ।
