ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 11 ਮਈ: ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀ (FSL) ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਪਦੰਡ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਦੂਰ, FSL ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਪਰਾਧ ਜਾਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2024 ਵਿੱਚ, FSL ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧ ਜਾਂਚ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁਣ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵੀ ਹੈ, ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ FSL ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਡਲ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ – DGP ਹਰਿਆਣਾ
ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਤਰੂਜੀਤ ਕਪੂਰ ਨੇ FSL ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਟਰੇਕੀਆ ਪੋਰਟਲ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ FSL ਟੀਮ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ, ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ – ਨਮੂਨਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੱਕ – ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ FSL ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।” FSL ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਮੀਦ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।
ਟਰੇਕੀਆ ਪੋਰਟਲ ਵਿਗਿਆਨਕ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
2019 ਤੋਂ FSL ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ TraKea ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਕੇਸ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, 2024 ਵਿੱਚ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ – ਕੇਸ ਡੌਕੇਟ ਅਤੇ RC ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਮੂਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਭੇਜਣ ਤੱਕ – ਔਨਲਾਈਨ, ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ। ਸਬੂਤ ਭੇਜਣ, ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਬੂਤ, ਹਰ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਪਡੇਟ ਨੂੰ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਫਾਈਲਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਮਨੁੱਖੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਟ੍ਰੈਕੀਆ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਤਰਜੀਹੀ ਜਾਂਚ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਫਾਰਵਰਡਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਤਰਜੀਹੀ ਬੇਨਤੀਆਂ ਭੇਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਅਰਧ-ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ 5 ਤੋਂ 10 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਆਈਡੀ ਫਾਰਵਰਡਿੰਗ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀਆਂ ‘ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਸੂਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਆਂਇਕ ਤਾਲਮੇਲ: ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ
ਐਫਐਸਐਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼, ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਖਤ, ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਤਸਦੀਕ ਹੁਣ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਤੱਕ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
FSL ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ
ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ FSL ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤਾਲਮੇਲ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਭਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ, ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਕੇਸ ਫੀਡਿੰਗ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਫਾਲੋ-ਅਪ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚ ਸਿਰਫ਼ FSL ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਛੇੜਛਾੜ-ਪ੍ਰੂਫ਼ ਪੈਕੇਜਿੰਗ: ਹੁਣ ਸਬੂਤ ਛੇੜਛਾੜ-ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ
ਰਵਾਇਤੀ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, FSL ਹਰਿਆਣਾ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਛੇੜਛਾੜ-ਪ੍ਰੂਫ਼ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਧੁਨਿਕ-ਯੂਨੀਫਾਰਮ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਸੀਲਿੰਗ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਛੇੜਛਾੜ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਐਫਐਸਐਲ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਓ.ਪੀ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਐਫਐਸਐਲ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਟ੍ਰੈਕੀਆ ਪੋਰਟਲ, ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਆਂਇਕ ਤਾਲਮੇਲ, ਪੁਲਿਸ ਸਿਖਲਾਈ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਨਿਆਂ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੋਚ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ – ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਆਂ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਸਫਲਤਾ ਹੈ।
