ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਖਤਰੇ ‘ਚ: ਕੋਈ ਵੀ ਈਰਾਨੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦੇ 20% ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਝਟਕਾ

ਵੈਨਕੂਵਰ (ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ): ਈਰਾਨ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫੌਜੀ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਜਲਡਮਰੂ, ਇੱਕ ਤੰਗ ਜਲਮਾਰਗ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੰਗ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ, ਇਰਾਕ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਕੁਵੈਤ ਅਤੇ ਕਤਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਅਤੇ ਤਰਲ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG) ਨਿਰਯਾਤ ਲਈ ਮੁੱਖ ਆਵਾਜਾਈ ਰਸਤਾ ਹੈ।

ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਮੁਲਾਂਕਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 13 ਤੋਂ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ (mbpd) ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਖਪਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 20% ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ LNG ਵਪਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਤਰ ਤੋਂ, ਵੀ ਇਸ ਗਲਿਆਰੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਘਨ, ਭਾਵੇਂ ਅਸਥਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੁਰੰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਚੀਨ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਆਯਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਲਈ ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਭੰਡਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ, ਬਾਲਣ ਸਬਸਿਡੀਆਂ ਵਧਾਉਣ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਮਾਣ, ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।

ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਝਟਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਏਗਾ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਕਰੇਗਾ। ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਬੀਮਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਵਧਣਗੇ, ਵਪਾਰ ਦੀ ਲਾਗਤ ਹੋਰ ਵਧਾਏਗਾ। ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਸਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਲਮਾਰਗ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਲ ਸੈਨਾ ਗਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਘਨ ਕਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਰਥਿਕ ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ ਹੈ। ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਵੇਗੀ, ਸਗੋਂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਕਾਰ ਦੇਵੇਗੀ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰੇਗੀ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਲਚਕਤਾ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰੇਗੀ। ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਬੰਦ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

By Rajeev Sharma

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *