Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਵਿਸ਼ਵ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਦਿਵਸ ਹਰ ਸਾਲ 1 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਫੇਫੜੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੋਵੇਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦਿਲ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। PubMed ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 24 ਤੋਂ 31 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮੌਤਾਂ ਲਈ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਲੋਕ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਮਾੜੀਆਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਡਾ. ਪ੍ਰਣਯ ਵਿਨੋਦ, ਸਲਾਹਕਾਰ, ਪਲਮੋਨੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, KDSG ਹਸਪਤਾਲ, ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜੇ ਇੱਕ ਟੀਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੰਗ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਮਾ, ਨਮੂਨੀਆ, ਸੀਓਪੀਡੀ, ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਥੱਕੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਸਮੇਂ ਸੀਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਲਗਾਤਾਰ ਖੰਘ, ਬਲਗਮ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਕੜਨ, ਖੰਘ ਨਾਲ ਖੂਨ ਆਉਣਾ, ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਨੂੰ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਦਿਲ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ, ਜਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਵਾਲਵ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਤਾਂ ਲੱਛਣ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੇਟਣ ਵੇਲੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਵੇਲੇ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਗਿੱਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ, ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਅਤੇ ਗਰਦਨ, ਜਬਾੜੇ, ਪਿੱਠ ਜਾਂ ਬਾਹਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ ਦਰਦ, ਇਹ ਸਭ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਦੇ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ, ਨੀਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂ ਨਹੁੰ, ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਪ੍ਰਣਯ ਵਿਨੋਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ਼ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਦਿਲ ਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ, ਦੋਵਾਂ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਈਸੀਜੀ, ਛਾਤੀ ਦਾ ਐਕਸ-ਰੇ, ਸੀਟੀ ਸਕੈਨ, ਈਕੋਕਾਰਡੀਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਸਪਾਈਰੋਮੈਟਰੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੂਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਮਾਹਿਰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਹ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਾ ਸਮਝੋ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਬਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
