ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜੀਐਸਟੀ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਟੈਕਸ (ਜੀਐਸਟੀ) ਸੰਗ੍ਰਹਿ ₹1,22,574 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2024 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਰਫ 1.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਸ ਦਰ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਯਾਤ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਤੋਂ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ₹43,438 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਉਹ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ ₹51,977 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ 19.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੋਵਾਂ ਸਮੇਤ ਕੁੱਲ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 6.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਧ ਕੇ ₹1,74,550 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਪ੍ਰੈਲ-ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮਜ਼ਬੂਤ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025-26 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2025 ਤੱਕ, ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕੁੱਲ ₹16,50,039 ਕਰੋੜ ਦਾ ਜੀਐਸਟੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਇਸੇ ਮਿਆਦ ਨਾਲੋਂ 8.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਕੁੱਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਤੇ ਸੈੱਸ (ਸਰਚਾਰਜ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅੰਕੜੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੈੱਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗਿਰਾਵਟ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸੈੱਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ₹12,03 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਘਟ ਕੇ ਸਿਰਫ ₹4,238 ਕਰੋੜ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ GST 2.0 ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ‘ਤੇ ਸੈੱਸ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੰਬਾਕੂ, ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਵਰਗੀਆਂ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਵਸਤੂਆਂ ‘ਤੇ ਸੈੱਸ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਪਰ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ 31 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਨੂੰ 1 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਤੰਬਾਕੂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਐਕਸਾਈਜ਼ ਡਿਊਟੀ ਅਤੇ ਪਾਨ ਮਸਾਲਾ ‘ਤੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੈੱਸ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਏ ‘ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ।
ਜੇਕਰ ਦਸੰਬਰ 2024 ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਲਈ ਸੈੱਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਕੁੱਲ GST ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਟੈਕਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ₹176,559 ਕਰੋੜ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਇਹ ₹178,788 ਕਰੋੜ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਕੁੱਲ ਸਿਰਫ 1.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਿਫੰਡ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲੂ ਘਰੇਲੂ GST ਰਿਫੰਡ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਘਰੇਲੂ GST ਰਿਫੰਡ ਕੁੱਲ ₹18,422 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਸੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ₹11,372 ਕਰੋੜ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ 62% ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਘਰੇਲੂ GST ਰਿਫੰਡ ਦਰ 30.7% ਸੀ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ GST ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ, ਸੈੱਸ ਹਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਰਿਫੰਡ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟੈਕਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਗਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੇਗਾ।
