ਨੈਸ਼ਨਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਬਿਊਰੋ :- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਬੀਐਮਡਬਲਯੂ ਦੁਰਘਟਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਦੀ ਚਰਚਾ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗਗਨਪ੍ਰੀਤ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ BNS ਦੀ ਧਾਰਾ 281, 125B, 105 ਅਤੇ 238 ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿੰਨੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਾ 281 – ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣਾ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹਾਦਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਧਾਰਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, 7 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਜਾਂ ਜੁਰਮਾਨਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਦਾਲਤ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਾ 125B – ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ
ਇਸ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ 3 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 6 ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸੱਟ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ।
ਧਾਰਾ 105 – ਦੋਸ਼ੀ ਕਤਲ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਧਾਰਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਤਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 5 ਸਾਲ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਾ 238 – ਸਬੂਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ
ਜੇਕਰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਬੂਤ ਲੁਕਾਉਣ ਜਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਧਾਰਾ ਅਧੀਨ ਸਜ਼ਾ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 7 ਸਾਲ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੁੱਲ ਸਜ਼ਾ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਸਾਰੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਗਗਨਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਮਰ ਕੈਦ ਤੱਕ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਾਦਸਾ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਰਗੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਜ਼ਾ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
