ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇ 26 ਦਸੰਬਰ, 2025 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਕਿਰਾਇਆ ਵਾਧਾ” ਦੀ ਬਜਾਏ “ਕਿਰਾਇਆ ਤਰਕਸੰਗਤੀਕਰਨ” ਕਿਹਾ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਯਾਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ, ਪਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਕਿਹੜੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਢਿੱਲੀ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਆਪਣੀ ਜੇਬ?
ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਾਧਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਧਾਰਨ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ 215 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 1 ਪੈਸਾ ਵਾਧੂ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਲ ਜਾਂ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਨ-ਏਸੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵਾਧਾ 2 ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਏਸੀ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਵੀ 2 ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਮੰਨ ਲਓ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਨਾਨ-ਏਸੀ ਕੋਚ ਵਿੱਚ 500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਟਿਕਟ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸਿਰਫ 10 ਰੁਪਏ ਵਧੇਗੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੱਖਾਂ ਯਾਤਰੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਇਸ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 600 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧੂ ਮਾਲੀਆ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਡੇਲੀ ਪੈਸੰਜਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਦੂਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਰਾਹਤ
ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਪਨਗਰੀਏ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਿਕ ਸੀਜ਼ਨ ਟਿਕਟਾਂ (MSTs) ਦੇ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਨਰਲ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ 215 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਬਜਟ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।
ਆਖ਼ਰ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਵਧਾਉਣਾ ਪਿਆ ਕਿਰਾਇਆ?
ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖਰਚੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਮੈਨਪਾਵਰ ਖਰਚ ₹1,15,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੈਨਸ਼ਨ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ₹60,000 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। 2024-25 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ₹2,63,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਮਾਲੀਏ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਰੋਤ ਲੱਭਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਹੁਣ ਕਾਰਗੋ ਲੋਡਿੰਗ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀ ਕਿਰਾਏ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਮੂਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
