ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ): ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੜਕੇ ਇਰਾਨੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਹੈ।
ਯੂ.ਐਸ. ਸੈਂਟਰਲ ਕਮਾਂਡ (CENTCOM) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ (ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ) ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਰਾਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫੌਜੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੱਟਵਰਤੀ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਰਡਾਰ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ, ਐਂਟੀ-ਸ਼ਿਪ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲਾਂਚ ਸਾਈਟਾਂ, ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਦਰਜਨਾਂ ਫਾਸਟ ਅਟੈਕ ਬੋਟਸ (ਤੇਜ਼ ਹਮਲਾਵਰ ਬੇੜੀਆਂ) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕਾਰਪਸ (IRGC) ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਬੰਦਰ ਅੱਬਾਸ, ਸਿਰਿਕ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਮ ਟਾਪੂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੱਖਣੀ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਵੇਰਵਾ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ
ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰਕ ਟੈਂਕਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਰਾਨੀ ਬਲਾਂ ‘ਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਦੱਸਿਆ।
ਸੈਂਟਕਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਰਾਨ ਦੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਲਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਕਮਾਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।”
ਜੰਗਬੰਦੀ ‘ਤੇ ਵਧਿਆ ਦਬਾਅ
ਇਹ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗਬੰਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਰਾਜਦੂਤਕ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਤਾਜ਼ਾ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਗਲੇ ਹਮਲੇ ‘ਤੇ ਵਾਧੂ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ
ਘਰੇਲੂ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਆਲੋਚਨਾ: ਇਸ ਨਵੇਂ ਤਣਾਅ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੱਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ, ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਬੰਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਖਾੜੀ (Gulf) ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਗਲੋਬਲ ਚਿੰਤਾ
ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਊਰਜਾ ਲਾਂਘਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਫੌਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਦੂਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਖੇਤਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਤਣਾਅ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇਗਾ।
