Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਬਣਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲਗਭਗ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਰੀਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਹਨ – ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 20-50 ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ, ਤਣਾਅ, ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ, ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਕਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ।
ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਇਮੇਟਾਇਡ ਗਠੀਆ, ਲੂਪਸ, ਥਾਇਰਾਇਡਾਈਟਿਸ, ਸੋਰਾਇਸਿਸ, ਅਤੇ ਸਜੋਗਰੇਨ ਸਿੰਡਰੋਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਚਮੜੀ, ਜੋੜਾਂ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਾੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਦਿਲ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਏਮਜ਼ ਦੇ ਰਾਇਮੇਟੋਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਉਮਾ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, “ਸਾਡੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰ 10 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਔਰਤਾਂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।” ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਰਕ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਫੋਰਟਿਸ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਰਾਇਮੈਟੋਲੋਜੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਬਿਮਲੇਸ਼ ਧਰ ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “30 ਅਤੇ 40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਦਰਦ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਾਹਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਮਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜੋੜਾਂ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾ. ਨੀਰਜ ਜੈਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਰਐਮਐਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਪੁਲਿਨ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲੀਨਿਕ ਵਿੱਚ 70% ਮਰੀਜ਼ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਹੀ ਨਿਦਾਨ ਅਕਸਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅਣਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਇਮੈਟੋਲੋਜਿਸਟਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ 1,000 ਮਾਹਰ ਹਨ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਕੇਅਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਰੈਫਰਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਂਸਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਿਹਤ ਦੀ ਜਾਂਚ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਅਗਵਾਈ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ।
