Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਨੇ ਵੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। NCRB ਦੇ 2021 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ 1,64,033 ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 2020 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 7.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੱਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲੈਣ ਦਾ ਕਦਮ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ (AIIMS), ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪਹਿਲ – ਬ੍ਰੇਨ ਬਾਇਓ ਬੈਂਕ – ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰੇਨ ਬਾਇਓ ਬੈਂਕ ਕੀ ਹੈ?
ਬ੍ਰੇਨ ਬਾਇਓ ਬੈਂਕ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ – ਪ੍ਰੀਫ੍ਰੰਟਲ ਕਾਰਟੈਕਸ (PFC), ਹਿਪੋਕੈਂਪਸ ਅਤੇ ਐਮੀਗਡਾਲਾ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਹਿੱਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।
ਇਹ ਖੋਜ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਏਮਜ਼ ਦੇ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਾ. ਚਿਤਰੰਜਨ ਮਹਿਰਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 1.7 ਲੱਖ ਲੋਕ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ 20 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ, ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਟਾਸ ਜਾਂ ਵਿੱਤੀ ਤੰਗੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰੇਨ ਬਾਇਓ ਬੈਂਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ।
ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਇਹ ਖੋਜ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਥੈਰੇਪੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਪਹਿਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
