ਲੁਧਿਆਣਾ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ): ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ (ਨਗਰ ਨਿਗਮ) ਲੁਧਿਆਣਾ ਭਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਖੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਿਵਾਸੀ ਨੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਉਮਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ 75 ਸਾਲਾ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਵਿਅਸਤ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਮਲਬਾ, ਟੁੱਟੀਆਂ ਟਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਚੁੱਕੀ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਮ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੇ ਇਹ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੇ ਜਦੋਂ ਸੜਕ ਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਕਈ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਵੀ: ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਧਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ
ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਖ਼ਸਤਾ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਈ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੜਕਾਂ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ।
ਸਧਾਰਨ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਮਲਬਾ ਜਾਂ ਸਾਮਾਨ ਉਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਚਾਲਕਾਂ, ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਜਾਂ ਮਦਦ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਜ਼ੁਰਗ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਅਹਿਮ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਿਆ: ਸੁਰੱਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਖੱਡੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਪਹੀਆ ਵਾਹਨ ਚਾਲਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਟੁੱਟੇ ਹਿੱਸੇ ਕਾਰਨ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੰਤੁਲਨ ਖੋਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਮੁਰੰਮਤ ਵੀ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੜਕਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਜ਼ਰੂਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਭਾਈਚਾਰਾ
ਜੋ ਕੰਮ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਿੰਘ ਅਕਸਰ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਮਾਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇੰਟਰਲਾਕਿੰਗ ਟਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਮਲਬਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਹੋਵੇ, ਮਦਦ ਦਾ ਹੱਥ ਵਧਾ ਕੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾ ਕੇ। ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਜਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ
ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ (ਆਨਲਾਈਨ) ‘ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਲਾਘਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਈਆਂ ਲਈ, ਇੱਕ 75 ਸਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੁਆਰਾ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਜਨਤਕ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਹਿਲ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੜਕ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ
ਸੜਕ ਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਛੂਹ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਨਤਕ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਹੀ ਹਾਵੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਖ਼ਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨ ਵਜੋਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ
ਵਧਦੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਿੰਘ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੜਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇਗਾ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਬੈਂਕਰ ਨੂੰ ਖੱਡੇ ਭਰਦੇ ਦੇਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਵੀਡੀਓ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਨਾਗਰਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਜੋ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਜੇਕਰ ਇੱਕ 75 ਸਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਗਰਿਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਇਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੁਹਿੰਮ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਖੱਡਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।
