Technology (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ) : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨਿਰਮਾਣ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅੱਜ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਗਭਗ 99.2% ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 2025 ਤੱਕ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਉਤਪਾਦ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੈਮਸੰਗ, ਵੀਵੋ, ਜਾਂ ਸ਼ੀਓਮੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇ।
ਸਰਕਾਰ ਹੁਣ ਇਸ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ₹62,500 ਕਰੋੜ ਦੀ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਨਿਰਮਾਣ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫੋਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨਾ, ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2027 ਦੇ ਮੱਧ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਵਿਕਰੀ ‘ਤੇ 5% ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਲਈ ਵਾਧੂ 3% ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 51% ਭਾਰਤੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਈਕ੍ਰੋਮੈਕਸ, ਲਾਵਾ ਅਤੇ ਇੰਟੈਕਸ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 2015 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਾ ਲਗਭਗ 35% ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਮਲਾਵਰ ਕੀਮਤ, ਸੁਧਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ Xiaomi, Vivo ਅਤੇ Oppo ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 2020 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਘਰੇਲੂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 1% ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹੁਣ, Lava ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੰਪਨੀ ਡਿਸਪਲੇਅ ਅਤੇ ਕੈਮਰਾ ਮੋਡੀਊਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ₹1,100 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। Dixon Technology ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫਟਵੇਅਰ, ਕੈਮਰਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ, ਨਵੀਨਤਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, 2026-27 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਅਸਲ ਸਫਲਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਕੀ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਖਰੀਦਦੀ ਹੈ।
