Lifestyle (ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) : ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਦਿਖਾਏ ਹਨ। ਫਰੰਟੀਅਰਜ਼ ਇਨ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ 24 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਰੂਟ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਿਗਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸੱਟ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ। ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ।
1,200 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਇਸ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1,200 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 500 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਜੈੱਲਡ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਰੂਟ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 4 ਗ੍ਰਾਮ ਕੱਚੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਰੂਟ ਪਾਊਡਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਪਲੇਸਬੋ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਮਲਟੀ-ਸੈਂਟਰ ਟ੍ਰਾਇਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ 24 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਜਾਂ ਪਲੇਸਬੋ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 28ਵੇਂ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕੁੱਲ 1,032 ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਲਗਭਗ 86% ਨੇ ਅਧਿਐਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਲੀਨਿਕਲ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਇਮਯੂਨੋਲੋਜੀਕਲ ਟੈਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਕੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ?
ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਆਮ ਸੰਦਰਭ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹੇ। ਜਿਗਰ ਦੇ ਐਨਜ਼ਾਈਮ, ਬਿਲੀਰੂਬਿਨ, ਕ੍ਰੀਏਟੀਨਾਈਨ, ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਯੂਰੀਆ ਦੇ ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਿਗਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸੱਟ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ।
ਅਧਿਐਨ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 24 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਰੂਟ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਨੁਕੂਲ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮਿਆਰੀ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਰੂਟ ਐਬਸਟਰੈਕਟ ਅਤੇ 24-ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਉਤਪਾਦ, ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਾਂ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਟੀਕਾ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਦਾ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕੀ 24 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੋਵੀਸ਼ੀਲਡ ਟੀਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਕਸਤ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਸੀ। ਅਧਿਐਨ ਨੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਅਤੇ ਪਲੇਸਬੋ ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਇਰਸ ਨਿਰਪੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦਿਖਾਈ।
ਦੋਵਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ। ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦੇ ਟੀਕੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਤ ਇਮਿਊਨ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਨੌਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ 45 ਖੋਜਕਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ
ਇਸ ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੈਡੀਸਨ, ਰਾਇਮੈਟੋਲੋਜੀ, ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਸਿਹਤ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ 45 ਖੋਜਕਰਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਨੌਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਇਨ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਸਾਇੰਸਜ਼ (CCRAS), ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ (AIIA), ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਆਯੁਰਵੇਦ, ਜੈਪੁਰ, ਆਯੁਸ਼ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ, ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਪਲੀਮੈਂਟਰੀ ਐਂਡ ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਿਵ ਹੈਲਥ, ਅਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਇੰਟਰਡਿਸਿਪਲਨਰੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲਜ਼ ਰਜਿਸਟਰੀ-ਇੰਡੀਆ (CTRI) ਨਾਲ CTRI/2021/06/034496 ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਖੋਜਕਰਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ
ਡਾ. ਅਰਵਿੰਦ ਚੋਪੜਾ, ਪੁਣੇ ਸਥਿਤ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਰਾਇਮੇਟਿਕ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਰਾਇਮੈਟੋਲੋਜਿਸਟ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮਲਟੀ-ਸੈਂਟਰ ਰੈਂਡਮਾਈਜ਼ਡ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ 24 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਧਿਐਨ ਦੌਰਾਨ ਜਿਗਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਕਾਰਜ ਮਾਪਦੰਡ ਆਮ ਸੰਦਰਭ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਜਿਗਰ ਜਾਂ ਗੁਰਦੇ ਦੀ ਸੱਟ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ।
ਪ੍ਰੋ. ਭੂਸ਼ਣ ਪਟਵਰਧਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਰਵਾਇਤੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਲਈ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। CCRAS ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਪ੍ਰੋ. (ਵੈਦ) ਰਬਿਨਾਰਾਇਣ ਆਚਾਰੀਆ ਨੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ, ਮਿਆਰੀ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਆਯੁਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵੈਦਿਆ ਰਾਜੇਸ਼ ਕੋਟੇਚਾ ਨੇ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਇਲਾਜਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਢੁਕਵੀਂ ਵਰਤੋਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਕਲੀਨਿਕਲ ਖੋਜ ਆਯੁਰਵੈਦ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇਸਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਐਬਸਟਰੈਕਟ, ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ 24-ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਕ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਦਵਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅੰਤਰੀਵ ਸਿਹਤ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ।
