Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਗਠੀਆ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਅਕੜਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹਿੱਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਉਮਰ ਵਧਣ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਆਮ ਦਰਦ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਠੀਏ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਦਰਦ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਨੀਪਾਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਖੇ ਮਨੀਪਾਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਬੋਨ ਐਂਡ ਜੋੜਾਂ, ਰੋਬੋਟਿਕ ਸਰਜਰੀ ਅਤੇ ਸਪੋਰਟਸ ਇੰਜਰੀਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਰਾਜੀਵ ਵਰਮਾ, ਗਠੀਏ ਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
- ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ‘ਤੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰਤਾ
ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣਾ ਗਠੀਏ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਿਲਾਉਣ ਵਿੱਚ 30 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਤ ਭਰ ਆਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀ ਹੋਈ ਸੋਜ ਅਤੇ ਅਕੜਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਦਰਦ
ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜਨ, ਜਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਝੁਕਣ ਵੇਲੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਵੀ ਗਠੀਏ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਰਦ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦਰਦ ਬਣਿਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਥਕਾਵਟ ਹੈ।
- ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਗਰਮੀ
ਗਠੀਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਜੋੜ ਸੁੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਛੂਹਣ ਲਈ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਢੁਕਵਾਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ
ਜੇਕਰ ਹੱਥਾਂ, ਗੋਡਿਆਂ, ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੋੜਨਾ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਗਠੀਏ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕਣ, ਗੋਡੇ ਟੇਕਣ ਜਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸਮੱਸਿਆ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋੜਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਗਠੀਏ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
ਗਠੀਏ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਲਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਕਠੋਰਤਾ, ਜਾਂ ਸੋਜ ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਆਰਥੋਪੀਡਿਕ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਇਲਾਜ ਲਈ, ਤੁਹਾਡਾ ਡਾਕਟਰ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰੇਪੀ, ਦਰਦ ਅਤੇ ਸੋਜਸ਼ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ, ਭਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਅਤੇ ਜੋੜਾਂ ‘ਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਤਣਾਅ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਬਿਮਾਰੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲਾਜ ਢੁਕਵੀਂ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਮਰੀਜ਼ ਜੋੜ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੰਭੀਰ ਗੋਡਿਆਂ ਦੇ ਗਠੀਏ ਲਈ ਕੁੱਲ ਗੋਡੇ ਬਦਲਣ (TKR) ਸਰਜਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖਰਾਬ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਮਪਲਾਂਟ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਦ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੋਟ: ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਜਾਂ ਕਠੋਰਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਠੀਏ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁਬਾਰਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
