Lifestyle (ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ) : ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੌਣ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾ ਲਈ ਹੈ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰਹਾਣਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਚਾਰਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਚਨਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚੈੱਕ ਕਰ ਸਕਣ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਆਦਤ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ, ਕੁਝ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੋਖਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਲੀਪ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੈ, ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ, ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਥਕਾਵਟ, ਸੁਸਤੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖ ਕੇ ਸੌਣਾ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ?
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਆਪਣੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਾਰਜਿੰਗ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਫਟਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ, ਚਾਰਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਖਰਾਬ ਬੈਟਰੀ, ਖਰਾਬ ਚਾਰਜਰ ਜਾਂ ਕੇਬਲ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਫ਼ੋਨ ਤਾਪਮਾਨ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਸੜਨ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ, ਚਾਰਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਸਿਰਹਾਣਿਆਂ, ਕੰਬਲਾਂ ਜਾਂ ਬਿਸਤਰੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਫਲੈਟ, ਸੁੱਕੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾਦਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰਜ ਕਰੋ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੇ ਚਾਰਜਰ ਅਤੇ ਕੇਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੋਨ ਅਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਗਰਮ ਹੈ ਜਾਂ ਬੈਟਰੀ ਸੁੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਰਜ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
ਤੁਹਾਡੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵਿਘਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ?
ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਰਟ, ਲੰਗ, ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (NHLBI) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਘੜੀ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 24 ਘੰਟੇ ਦੇ ਨੀਂਦ-ਜਾਗਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਸੁਚੇਤਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਹਾਰਮੋਨ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨਾਂ, ਟੈਬਲੇਟਾਂ, ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਡਿਵਾਈਸਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੀਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਟਾਈਮ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਦੇ સ્ત્રાવ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਣਾ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣਾ, ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੌਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂਡ, ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਚਿੜਚਿੜੇਪਨ, ਉਦਾਸੀ, ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
ਨੀਂਦ ਦੌਰਾਨ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਸਿੱਖਣ, ਇਕਾਗਰਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸੁਸਤੀ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਸਮੇਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਹਾਦਸਿਆਂ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਮੋਟਾਪਾ, ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਸਟ੍ਰੋਕ ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਸ਼ੂਗਰ ਵਰਗੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਢੁੱਕਵੀਂ ਨੀਂਦ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪੇਟ ਭਰੇਪਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਭੁੱਖ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨੀਂਦ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਨਿਯਮਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ, ਇਮਿਊਨ ਫੰਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣਾ ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਲਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?
ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 30 ਤੋਂ 60 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਅਲਾਰਮ ਘੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੌਣ ਅਤੇ ਉੱਠਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਨਰਮ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨਾ ਵਰਗੀਆਂ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟਾਂ ਮੱਧਮ ਕਰੋ। ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਰ ਰਾਤ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਲੈਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੀਂਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਆਮ ਸਿਹਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਯੋਗ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ।
