Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਹਤ ’ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਈ ਲੋਕ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਾਹਰ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਕਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਘਾਟ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਲੱਛਣਾਂ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ D ਸਰੀਰ ਲਈ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ (NIH) ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਟਾਮਿਨ D ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ D ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਮਿਲ ਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਟਾਮਿਨ D ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਹੀ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਮਾਗ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਮੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ’ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਓਸਟੀਓਪੋਰੋਸਿਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਟਸ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਰਮ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਗਾੜ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਓਸਟੀਓਮਲੇਸ਼ੀਆ: ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਿਟਾਮਿਨ D ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
- ਕੈਂਸਰ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣ ਨਾਲ ਛਾਤੀ, ਕੋਲਨ, ਗੁਦਾ ਜਾਂ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
- ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
- ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦਾ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਮਲਟੀਪਲ ਸਕਲੇਰੋਸਿਸ (MS): ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਟਾਈਪ-2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਸਰੀਰ ਦੇ ਆਮ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਹਨ।
- ਭਾਰ ਘਟਾਉਣਾ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰ ਘਟਣ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਿਟਾਮਿਨ D ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਚਰਬੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ: ਸੈਲਮਨ, ਟੂਨਾ, ਟਰਾਊਟ ਅਤੇ ਮੈਕਰਲ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਹਨ।
- ਫਿਸ਼ ਲਿਵਰ ਆਇਲ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਚੰਗੀ ਮਾਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਅੰਡੇ ਦੀ ਜ਼ਰਦੀ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਮਸ਼ਰੂਮ: ਕੁਝ ਮਸ਼ਰੂਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ (UV) ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਭੋਜਨ: ਵਿਟਾਮਿਨ D ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਦੁੱਧ, ਸੋਇਆ ਮਿਲਕ, ਬਦਾਮ ਮਿਲਕ, ਓਟ ਮਿਲਕ, ਕੁਝ ਦਹੀਂ, ਸੰਤਰੇ ਦਾ ਜੂਸ ਅਤੇ ਬ੍ਰੇਕਫਾਸਟ ਸੀਰੀਅਲ ਇਸ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੋਈ ਵੀ ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਕਟ ’ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕੀ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਵਿਟਾਮਿਨ D?
ਹਾਂ, ਧੁੱਪ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਮੜੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ UVB ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਬਣਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਬੱਦਲ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਬਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ ਕਿ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁੱਪ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ UVB ਕਿਰਨਾਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਧੁੱਪ ਲੈਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਲੋੜ ਪੈਣ ’ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਖੂਨ ਦੀ ਜਾਂਚ ਰਾਹੀਂ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦੇ ਉੱਚ ਖੁਰਾਕ ਵਾਲੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਨਾ ਲਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਸਰੀਰ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਲੈਣਾ ਹੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਬੇਦਾਅਵਾ: ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ, ਜਾਂਚ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਲਈ ਯੋਗ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜ਼ਰੂਰ ਲਓ।
