ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ : ਅਮਰੀਕੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਸਕੌਟ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਹੁਣ ਰੂਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਛੋਟ (Waivers) ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਾਏਗਾ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਖੂਹ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕਗਾਰ ‘ਤੇ
ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਕੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਛੋਟਾਂ ਦੇ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਕਾਰਨ ਈਰਾਨ ਆਪਣਾ ਤੇਲ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਭੇਜ ਪਾ ਰਿਹਾ। ਬੇਸੈਂਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਗਲੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਨ ਖੂਹ ਬੰਦ ਕਰਨੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ‘ਤੇ ਸਥਾਈ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰੂਸੀ ਤੇਲ ‘ਤੇ ਵੀ ਕੱਸਿਆ ਸ਼ਿਕੰਜਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਰੂਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਬੇਸੈਂਟ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਰਸਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਛੋਟ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਨਿਊ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦਾ ਸਟਾਕ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖਪ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਛੋਟ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਹੋਰਮੂਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ (Strait of Hormuz) ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਖ਼ਦਸ਼ੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਦਦ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਲਗਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਹੁਣ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੈਅ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ‘ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਬਾਅ’ (Maximum Pressure) ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
