ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 15 ਜੂਨ : ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ) ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤੀ ਬਾਰੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਅਟਕਲਾਂ ਛਿੜ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵੱਲ ਵਧ ਗਏ ਸਨ – ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਆਗੂ ਜੋ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਵਾਪਸੀ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ 2027 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਏਕੀਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਮਲੂਕਾ ਦੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਅਗਲੇ ਵੱਡੇ ਚੋਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵਿੱਚ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਸਮਝ?
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹੌਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਅਣਕਿਆਸੀ ਪਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਸਮਝ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਗੱਠਜੋੜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਹਰਕਤਾਂ ਵਧਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਜਪਾ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ – ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਕਾਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਕਿਆਸਅਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਸਿੱਖ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕ੍ਰਿਤੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਮਐਸਪੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਗਮੀਕਰਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ।
ਭਾਜਪਾ-ਗੱਠਜੋੜ ਵਾਲੇ ਸਾਬਕਾ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ
ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਥੰਡਲ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਉਪ-ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਿਆਸੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ ਜਾਂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲੌਂਗੋਵਾਲ ਵਰਗੇ ਆਗੂ ਵੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੁੜ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਹੋਰ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਵੀ ਚਰਚਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਗਵਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ “ਡੈਪੂਟੇਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ”, ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਜਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗਣਨਾ ਕੀਤੀ ਰਣਨੀਤੀ
ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਭਾਈਵਾਲ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਲਾਲ ਵਜੋਂ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਰਸਤਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮਰਥਨ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਵਿਤ ਗੱਠਜੋੜ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਸੁਖਬੀਰ ਨੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਦਿਓ,” ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਂਗਰਸ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ‘ਆਪ’ ਦਾ ਸੋਲੋ ਡਰਾਈਵ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੋਵੇਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫੁੱਟ 2027 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਕਾਰਕ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ‘ਆਪ’ ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਜਪਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਐਮਐਸਪੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਬਾਰੇ – ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਅਟਕਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਪੁਨਰ-ਮਿਲਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ। ਜੇਕਰ ਹੋਰ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਚੁੱਪ ਜਾਂ ਸਮਰਥਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ “ਚੁੱਪ ਗੱਠਜੋੜ” 2027 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੋਵੇਂ ਬਦਲਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਆਧਾਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
