ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ :- ਭੂਟਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਈਂਧਨ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ E20 ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਈਥਾਨੌਲ-ਅਧਾਰਤ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਇਆ ਹੈ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, E20 ਪੈਟਰੋਲ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ (OMCs) ਨੇ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ E20 ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੈਟਰੋਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਟਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ‘ਦ ਭੂਟਾਨੀਜ਼’ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭੂਟਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਪੈਟਰੋਲ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਲਾਵਟ ਰਹਿਤ ਪੁਰਾਣਾ ਪੈਟਰੋਲ ਹੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰੇ। ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ—ਇੰਡੀਅਨ ਆਇਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (IOCL), ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (BPCL), ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (HPCL)—ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੱਸ ਦਈਏ ਕਿ E20 ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 80% ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ 20% ਈਥਾਨੌਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਈਥਾਨੌਲ ਗੰਨੇ ਜਾਂ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ E20 ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਹਨ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਮਾਈਲੇਜ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਤੇਲ ਕਾਰਨ ਵਾਹਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੂਟਾਨ ਵਪਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਭੂਟਾਨ ਨੂੰ E20 ਮਿਸ਼ਰਣ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਮ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਉਲਟ, ਈਥਾਨੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਸਾਈਲ (-OH) ਸਮੂਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਹਾਈਗ੍ਰੋਸਕੋਪਿਕ (ਨਮੀ-ਸੋਖਣ ਵਾਲਾ) ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੁਲਦਾ ਹੈ।
ਵਪਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਈਥਾਨੌਲ-ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਬਾਲਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂਟਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲਣ ਡੀਲਰਾਂ ਕੋਲ ਉਪਲਬਧ ਭੂਮੀਗਤ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ E20 ਪੈਟਰੋਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। E20 ਮਿਸ਼ਰਣ ਪੈਟਰੋਲ ਦੇ ਆਯਾਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
