Health Care (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਖੱਟੇ ਡਕਾਰ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਚੁਭਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਾਕਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਐਸਿਡ ਅਨਾੜੀ ਯਾਨੀ ਭੋਜਨ ਪਾਈਪ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਪੇਟ ਅਤੇ ਅਨਾੜੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਵਾਲਵ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਅਰ ਐਸੋਫੇਜੀਅਲ ਸਫਿੰਕਟਰ (LES) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਿਗਲਣ ਵੇਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਾਲਵ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਦਾ ਐਸਿਡ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਜਲਣ, ਖੱਟਾ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ?
ਮੈਕਸ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਰੋਹਿਤ ਕਪੂਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ, ਅਨਿਯਮਿਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਦੇਰ ਰਾਤ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਗੈਸਟ੍ਰੋਈਸੋਫੇਜੀਅਲ ਰਿਫਲਕਸ ਬਿਮਾਰੀ (GERD) ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਹੈ।
ਆਮ ਕਾਰਨ
- ਭਾਰੀ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭੋਜਨ ਦਾ ਸੇਵਨ
- ਖਾਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਲੇਟਣਾ
- ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਾਹ-ਕੌਫੀ ਜਾਂ ਕੈਫੀਨ ਦਾ ਸੇਵਨ
- ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ
- ਮੋਟਾਪਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ
- ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਦੌਰਾਨ ਹਾਰਮੋਨਲ ਬਦਲਾਅ
ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ
- ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚੀਜ਼ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹੈ।
- ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਚਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਓ
- ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖਾਓ ਅਤੇ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਨਾ ਲੇਟੋ
- ਚਾਹ-ਕੌਫੀ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ
- ਨਿਯਮਿਤ ਸੈਰ, ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਕਰੋ
- ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰੀ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਓ
ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਲੱਛਣ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਫਸਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਵਾਜ਼ ਘੱਗਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਖੂਨ ਦੀ ਉਲਟੀ ਵਰਗੇ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਲੱਛਣ ਹਨ – ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਐਸਿਡ ਰਿਫਲਕਸ esophageal ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸੁਚੇਤ ਰਹੋ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
