Lifestyle (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਖੋਪੜੀ ‘ਤੇ ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਡੈਂਡਰਫ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ, ਘਰੇਲੂ ਉਪਚਾਰ ਜਾਂ ਸ਼ੈਂਪੂ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲੈਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਇਹ ਸਧਾਰਨ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਖੋਪੜੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੁੱਕੀ ਖੋਪੜੀ ਜਾਂ ਡੈਂਡਰਫ? ਫਰਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁੱਕੀ ਖੋਪੜੀ ਅਤੇ ਡੈਂਡਰਫ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁੱਕੀ ਖੋਪੜੀ ਛੋਟੇ, ਸੁੱਕੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਮੀ ਦੀ ਘਾਟ, ਠੰਡੇ ਮੌਸਮ, ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਲ ਧੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡੈਂਡਰਫ ਦੇ ਧੱਬੇ ਵੱਡੇ, ਚਿਪਚਿਪੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਵੀ ਆਮ ਹੈ।
ਡੈਂਡਰਫ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਖੋਪੜੀ ‘ਤੇ ਖਮੀਰ ਮਾਲਾਸੇਜ਼ੀਆ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਦਾ સ્ત્રાવ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ਼ਿੱਦੀ ਡੈਂਡਰਫ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਵੇਂ ਕਾਰਨ
- ਸੇਬੋਰੇਹਿਕ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੈਂਡਰਫ ਹੋਣਾ ਅਕਸਰ ਸੇਬੋਰੇਹਿਕ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਚਮੜੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਪੜੀ ‘ਤੇ, ਸਗੋਂ ਭਰਵੱਟੇ, ਨੱਕ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੀ ਝੁਰੜੀਆਂ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਕਾਰਕ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲਯੁਕਤ ਚਮੜੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ, ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਠੰਡਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਮਰਦਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ।
- ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੰਗਲ ਵਾਧਾ
ਡੈਂਡਰਫ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਖੋਪੜੀ ‘ਤੇ ਖਮੀਰ ਮਾਲਾਸੇਜ਼ੀਆ ਦਾ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਲੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੀ ਜਲਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀ ਹੋਈ ਚਮੜੀ ਦੇ ਝੜਨ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਡੈਂਡਰਫ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਗੜ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਲ ਇਸ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਐਂਟੀ-ਫੰਗਲ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਵਾਈ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਂਪੂ, ਲੋਸ਼ਨ ਜਾਂ ਫੋਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਸੋਰਾਇਸਿਸ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਕਈ ਵਾਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਲੋਕ ਆਮ ਡੈਂਡਰਫ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਕੈਲਪ ਸੋਰਾਇਸਿਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮੋਟੀ, ਚਾਂਦੀ ਵਰਗੀ ਪਰਤ ਖੋਪੜੀ ‘ਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁਜਲੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਰਤ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸੋਰਾਇਸਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਣਾ ਹੈ?
ਜੇਕਰ ਲਗਾਤਾਰ ਖੁਜਲੀ, ਲਾਲੀ, ਮੋਟੇ ਝੁਰੜੀਆਂ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਝੜਨਾ, ਜਾਂ ਜੇਕਰ ਦਵਾਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਝੁਰੜੀਆਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਹੀ ਜ਼ਿੱਦੀ ਡੈਂਡਰਫ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
