ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਰਾਜੀਵ ਸ਼ਰਮਾ) : ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਈਥਾਨੌਲ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ 2026-27 ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਵੀਨਤਮ ਖਰੀਦ ਟੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ ਅਤੇ ਬੀ-ਹੈਵੀ ਗੁੜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਬੀਪੀਸੀਐਲ) ਨੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟੈਂਡਰ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ ਲਈ ਲਗਭਗ 1,100 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਈਥਾਨੌਲ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਬੋਲੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ। ਉਦੇਸ਼ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਕਮ ਵੀ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਖੰਡ-ਅਧਾਰਤ ਈਥਾਨੌਲ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਟੈਂਡਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ
ਟੈਂਡਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਈਥਾਨੌਲ ਸਪਲਾਈ ਸਾਲ 2026-27 ਦੌਰਾਨ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ੀਰੋ ਖੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ, ਖੰਡ ਦੇ ਸ਼ਰਬਤ, ਅਤੇ ਬੀ-ਹੈਵੀ ਗੁੜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਬੋਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਈਥਾਨੌਲ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਚੌਲ, ਫੂਡ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FCI) ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੇ ਗਏ ਵਾਧੂ ਚੌਲ, ਅਤੇ C-ਹੈਵੀ ਗੁੜ ਲਈ ਬੋਲੀ ਲਗਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਈਥਾਨੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਝਟਕਾ
ਨਵੇਂ ਟੈਂਡਰ ਵਿੱਚ ਮੱਕੀ-ਅਧਾਰਤ ਈਥਾਨੌਲ ਲਈ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਰਕਮ ₹68.86 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ₹71.86 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਸੀ। ਇਹ ₹3 ਪ੍ਰਤੀ ਲੀਟਰ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਈਥਾਨੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਟੈਂਡਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖੰਡ-ਅਧਾਰਤ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਈਥਾਨੌਲ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਲਪਿਕ ਵਿਕਲਪਾਂ ‘ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਸਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਜੋਖਮ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੰਡ ਖਪਤਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਖੰਡ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਈਂਧਨ ਲਈ ਈਥਾਨੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਖੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭੋਜਨ ਦੀ ਖਪਤ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਤਪਾਦਨ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ 20% ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਟੀਚਾ ਜਾਰੀ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਲਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਈਥਾਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਟੈਂਡਰ ਵਿੱਚੋਂ ਖੰਡ-ਅਧਾਰਤ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਗੈਸੋਲੀਨ ਵਿੱਚ 20 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਈਥਾਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖਰੀਦ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਮੱਕੀ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਸੀ-ਹੈਵੀ ਗੁੜ ਵਰਗੇ ਵਿਕਲਪਕ ਸਰੋਤ ਹੁਣ ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
