Technology (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ) : UPI ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੀ ਵੱਧਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵੀ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਕਲੀ UPI ਐਪਸ ਰਾਹੀਂ ਨਕਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਐਪਸ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੂਚਨਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਲੀ ਐਪ ਵਾਂਗ, ਪਰ ਫੰਡ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।
ਨਕਲੀ UPI ਐਪਸ ਅਸਲੀ ਐਪਸ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਕਲੀ UPI ਐਪਸ Google Pay, PhonePe, ਅਤੇ Paytm ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਐਪਸ ਵਰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ QR ਕੋਡ ਨੂੰ ਸਕੈਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ “ਭੁਗਤਾਨ ਸਫਲ” ਸੁਨੇਹਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫੰਡ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਨਕਲੀ ਐਪਸ ਦੇ ਲਿੰਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਿਰਫ਼ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ੌਟਸ ਜਾਂ ਆਵਾਜ਼ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ
ਨਕਲੀ UPI ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਕਿ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਰਸੀਦ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਨਾ ਮੰਨੋ ਕਿ ਗਾਹਕ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਸਕ੍ਰੀਨ, ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ੌਟ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ UPI ਐਪ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਇਤਿਹਾਸ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੇ ਬਕਾਏ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਰਕਮ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਾਮਾਨ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰੋ।
ਆਪਣੇ UPI ਪਿੰਨ ਬਾਰੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ
ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣਾ UPI ਪਿੰਨ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ UPI ਪਿੰਨ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਪਿੰਨ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ।
ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ UPI ID ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ। ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਤੋਂ UPI ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਨਾ ਕਰੋ ਜਾਂ ਉੱਚ ਕੈਸ਼ਬੈਕ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੁਆਰਾ ਲੁਭਾਇਆ ਨਾ ਜਾਓ।
ਐਪਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੋ
ਹਮੇਸ਼ਾ Google Play Store ਜਾਂ Apple App Store ਵਰਗੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਤੋਂ UPI ਐਪਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ। ਸ਼ੱਕੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਲਿੰਕਾਂ, ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਤੋਂ APK ਜਾਂ ਹੋਰ ਐਪਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਪਣੇ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ UPI ਐਪ ‘ਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲੌਕ ਜਾਂ ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ Wi-Fi ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ‘ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਖੇਤੀ ਕਰੋ
ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 1930 ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ—UPI ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ “ਭੁਗਤਾਨ ਸਫਲ” ਸੁਨੇਹਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਅਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ ਕਿ ਪੈਸੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
