Healthcare (ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ) : ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਛਾਣਨਾ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅੱਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਤਣਾਅ ਲਗਭਗ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ “ਤਣਾਅ” ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਬਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਫ਼ੀ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਣਾਅ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਜ਼ਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਾਚਨ, ਸੁਆਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਥਕਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਣਜਾਣ ਬੁਖਾਰ, ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਫੈਦ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਲੱਛਣ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ, ਤਣਾਅ ਨੂੰ “ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ” ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਵਾਈਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੀਤਾ ਮਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਤਰੀਕੇ ਜੋ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਗੇ
ਮਾਲਸ਼ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗਾ
ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਤ ਦੋਸ਼ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨਸਿਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦਾ ਸੇਵਨ
ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਬ੍ਰਹਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀ ਅਤੇ ਗਿਲੋਏ ਦੀ ਚਾਹ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਗਿਲੋਏ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਚਾਹ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਖੁਰਾਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਆਯੁਰਵੈਦ ਸਾਤਵਿਕ ਖੁਰਾਕ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਲੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਭੋਜਨ ਤਣਾਅ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਾਦੀ ਖਿਚੜੀ (ਚੌਲਾਂ ਦਾ ਦਲੀਆ), ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੌਸਮੀ ਫਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਸੇਵਨ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹਨ।
ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਨਪਸੰਦ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਮਾਂ ਕੱਢਣਾ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
