ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ) : ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ 104.23 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੋਨਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨਾ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਦੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਤਿਜੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਵੇਗੀ? ਇਸਦਾ ਸਧਾਰਨ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਹੈ।
RBI ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁੱਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਤੰਬਰ 2025 ਵਿੱਚ, ਇਹ 880.18 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੀ, ਜੋ ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ ਵਧ ਕੇ 880.52 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਬਦਲਾਅ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮਾਰਚ 2026 ਤੱਕ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਧ ਕੇ 290.37 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਲਗਭਗ 197.67 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਸੋਨਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਫਾਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਟਲਮੈਂਟਸ (BIS) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, RBI ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸੋਨਾ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਡਾਲਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੋਨਾ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਈ ਕਾਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ, ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ, ਮਹਿੰਗਾਈ, ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ, ਅਤੇ ਮੰਗ-ਸਪਲਾਈ। ਕਿਉਂਕਿ RBI ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੇਚਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਰਾਫਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਦਰਅਸਲ, ਇਹ ਕਦਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਲੌਜਿਸਟਿਕਲ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ – ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
